Sốt xuất huyết: nguyên nhân, chuẩn đoán và điều trị

0
160
Sot xuat huyet nguyen nhan chuan doan va dieu tri (5)

Sốt Xuất huyết là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở nước ta, bệnh thường bùng phát vào mùa mưa ở những một trường có vệ sinh kém, nhiều ao tù nước động.

Theo thống kê trong năm 2019, cả nước đã có hơn 200.000 ca mắc bệnh trên cả nước với 63 tỉnh thành đều có báo cáo về người nhiễm bệnh; 50 ca đã tử vong. Chính vì thế việc tìm hiểu về căn bệnh nguy hiểm này sẽ giúp bạn sớm nhận biết ;cũng như phòng tránh bệnh một cách hiệu quả nhất. 

Sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là một căn bệnh gây ra bởi một nhóm Viruses như: Dengue, Arenavirus, Filoviridae, Bunyaviridae, Flavivirus,… Do muỗi vằn truyền bệnh. Bệnh thường được bắt gặp tại các nước Châu Á đặc biết là Đông  Nam Á và Ấn Độ.

Sốt xuất huyết có thể ảnh hưởng nghiêm trọng ở những người có hệ thống miễn dịch bị yếu. Bạn có thể bị mắc bệnh nhiều lần do có đến 5 loại huyết thanh truyền nhiễm. Tuy nhiên, sau khi mắc bệnh bạn sẽ có khả năng miễn dịch suốt đời đối với kiểu huyết thanh đặc biệt mà bạn đã tiếp xúc.

Sot xuat huyet nguyen nhan chuan doan va dieu tri (5)
Sốt xuất huyết: nguyên nhân, chuẩn đoán và điều trị

Sốt xuất huyết dengue là gì?

Sốt xuất huyết Dengue (Dengue hemorrhagic fever, DHF) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm; lây truyền qua vết đốt của muỗi vằn mang virus gây bệnh. Bệnh thường bùng phát vào mùa mưa chủ yếu tại những nơi ẩm thấp có nhiều ao nước đọng.

Đây là môi trường thuận lợi cho muỗi phát triển và sinh sản. Theo ghi nhận trước đây trẻ em là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao. Tuy nhiên theo ghi nhận những năm gần đây số ca người lớn mắc bệnh đã tăng lên đáng kể; thậm chí có nguy cơ dẫn đến tử vong.

Hiện chưa có thuốc đặc trị dứt điểm sốt xuất huyết dengue; nếu bệnh nhẹ bệnh nhân có thể tự hồi phục sau 1 tuần. Đối với trường hợp bệnh nặng việc điều trị chủ yếu là hạ sốt; truyền dịch và chống sốc tích cực.

Thời gian ủ bệnh sốt xuất huyết là gì?

Sau khi bị muỗi mang virus cắn, thời gian ủ bệnh dao động từ 3 đến 15 ngày (thường là 5 đến 8 ngày); trước khi các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh xuất hiện theo từng giai đoạn.

Sốt, phát ban và đau đầu là những triệu chứng và dấu hiệu phổ biến nhất của sốt xuất huyết.

Nguyên nhân sốt xuất huyết

Bệnh truyền nhiễm do muỗi, thường là các giống Aedes aegypti và Aedes albopictus. Những con muỗi này thường hoạt động vào ban ngày, sáng sớm hoặc tối sớm trước khi hoàng hôn. Bệnh không lây từ người sang người. Một số nguyên nhân mắc bệnh được liệt kê như:

  1. Lây tuyền từ người sang người do muỗi đốt. Nguyên nhân chủ yếu khiến bạn bị nhiễm bệnh sốt xuất huyết là do muỗi. Virus được truyền sang người qua vết cắn của muỗi cái bị nhiễm bệnh, chủ yếu là muỗi Aedes aegypti.
  2. Lây truyền từ mẹ sang con trong thời gian mang thai. Có nguy cơ cao dẫn đến sinh non và sảy thai. Việc tuyền bệnh trong giai đoạn cho con bú cũng đã được ghi nhận.
Sot xuat huyet nguyen nhan chuan doan va dieu tri (3)
Muỗi vằn mang virus dengue được cho là nguyên nhân chính lây nhiễm sốt xuất huyết

Dấu hiệu, Triệu chứng sốt xuất huyết

Trẻ em và thanh thiếu niên là những người có nguy có tỉ lệ mắc bệnh cao. Có thể không gặp phải dấu hiệu hoặc triệu chứng nào trong trường hợp bệnh nhẹ. Khi các triệu chứng xảy ra, chúng thường bắt đầu từ bốn đến bảy ngày sau khi bạn bị muỗi nhiễm bệnh cắn.

Người mắc bệnh thường sẽ có ít nhất hai trong số các triệu chứng sau:

  1. Sốt cao.
  2. Đau đầu.
  3. Đau cơ, xương và khớp.
  4. Buồn nôn.
  5. Nôn.
  6. Đau sau mắt.
  7. Viêm tuyến.
  8. Phát ban.

Hầu hết mọi người phục hồi trong vòng một tuần hoặc lâu hơn. Trong một số trường hợp, các triệu chứng xấu đi và có thể đe dọa tính mạng.

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh trường hợp khẩn cấp đe dọa tính mạng:

  1. Đau bụng nặng.
  2. Nôn dai dẳng.
  3. Chảy máu từ nướu hoặc mũi của bạn.
  4. Máu trong nước tiểu, phân hoặc chất nôn.
  5. Chảy máu dưới da, có thể trông giống như bầm tím.
  6. Khó thở hoặc thở nhanh.
  7. Da lạnh hoặc dính (sốc).
  8. Mệt mỏi.
  9. Khó chịu hoặc bồn chồn.
Sot xuat huyet nguyen nhan chuan doan va dieu tri (1)
Sốt, nỗi mẫn phát là những dấu hiệu chủ yếu để nhận biết bệnh

Triệu chứng sốt xuất huyết ở người lớn

Triệu chứng ở người lớn có nhiều điểm tương đồng với sốt xuất huyết ở trẻ con. Người bệnh sẽ gặp phải một số biểu hiện ra bên ngoài hoặc xuất huyết nội tạng.

  1. Vết xuất huyết dưới da.
  2. Phát ban.
  3. Sốt cao, có thể lên đến 40,5 độ C.
  4. Đau phía sau mắt
  5. Đau nhức đầu nghiêm trọng
  6. Đau khớp và cơ
  7. Người bệnh có thể bị xuất huyết nội tạng.

Điều trị sốt xuất huyết

Không có cách chữa trị hoặc điều trị cụ thể. Bạn chỉ có thể làm giảm các triệu chứng cho đến khi nhiễm trùng đã biến mất. Một số cách điều trị tại nhà như:

  1. Uống  paracetamol để giảm đau và hạ sốt. Không dùng aspirin hoặc ibuprofen. Vì những thứ này có thể gây ra vấn đề chảy máu ở những người bị sốt xuất huyết.
  2. Uống nhiều nước để tránh  mất nước – nếu bạn đang ở nước ngoài; chỉ uống nước đóng chai từ chai được niêm phong đúng cách.
  3. Nghỉ ngơi nhiều.
  4. Nên đến cơ sở y tế nếu bệnh tình chuyên nặng say 7 ngày.

Bạn nên bắt đầu cảm thấy tốt hơn sau khoảng 1 tuần; mặc dù có thể là một vài tuần trước khi bạn cảm thấy bình thường trở lại. Nhận tư vấn y tế nếu các triệu chứng của bạn không cải thiện.

Sot xuat huyet nguyen nhan chuan doan va dieu tri (4)
Các cách điều trị sốt xuất huyết tại nhà

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh sốt xuất huyết:

Nếu không chữa trị kịp thời và đúng cách sốt xuất huyết có thể gây ra các biến chưng nghiêm trọng như:

  1. Suy tim, suy thận: Do tình trạng xuất huyết liên tục trong cơ thể; làm rối loạn hệ thống tuần hoàn nên dẫn đến suy tim. Khi tim không đủ sức bơm máu, dịch huyết tương xuất hiện liên tục sẽ khiến màng tim bị tràn dịch, gây ứ đọng. Điều này khiến tim và hệ thống tuần hoàn bị ảnh hưởng nghiêm trọng; gây suy giảm, xuất huyết cơ tim.
  2. Sốc do mất máu: Do virus làm tăng tính thấm mao quản, thoát huyết tương và cô đặc máu khiến máu bị đẩy ra ngoài. Gây ra các triệu chứng như chảy máu cam, chảy máu chân răng…
  3. Xuất huyết não: Biến chứng đối với bệnh nhân sốt xuất huyết nặng là tiểu cầu giảm. Đây là tình trạng rất nguy hiểm. Bởi nếu tiểu cầu bị giảm mà bệnh nhân không được truyền kịp thời có thể dẫn đến xuất huyết não, dễ tử vong.
  4. Tràn dịch màng phổi: Huyết tương trong cơ thể bị tràn sẽ xâm nhập vào đường hô hấp; gây viêm đường hô hấp, tràn dịch màng phổi, viêm phổi hoặc phù phổi cấp. Nếu không được cấp cứu, tính mạng của người bệnh có thể bị đe dọa.
  5. Hôn mê: Dịch huyết tương có thể ứ đọng trong màng não qua các thành mạch gây phù não và các hội chứng thần kinh dẫn đến hôn mê. Đây là dạng biến chứng nặng nhất của bệnh.
  6. Sinh non, sẩy thai xảy ra ở phụ nữ mang thai: Phụ nữ mang thai bị sốt xuất huyết sẽ có nguy cơ cao đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm; như: gây sảy thai hoặc đẻ non, thai chết lưu. Thai phụ rất có thể bị tiền sản giật, làm tổn thương đến chức năng gan, thận, chảy máu kéo dài khi chuyển dạ.

Phòng ngừa sốt xuất huyết như thế nào?

Việc sinh sống gần các địa điểm sinh sản của muỗi là một yếu tố nguy cơ đáng kể đối với bệnh. Hiện nay, phương pháp chính để kiểm soát hoặc ngăn chặn quá trình sinh sản và phát triển của muỗi. Điều này đạt được thông qua:

  1. Phòng chống muỗi sinh sản trong và xung quanh nhà, nơi làm việc, trường học và cơ sở y tế;
  2. Ngăn chặn muỗi tiếp cận môi trường sống đẻ trứng bằng cách quản lý và sửa đổi môi trường;
  3. Xử lý chất thải rắn đúng cách và loại bỏ môi trường sống nhân tạo;
  4. Bao phủ, đổ và làm sạch các thùng chứa nước sinh hoạt hàng tuần;
  5. Áp dụng thuốc trừ sâu thích hợp cho các thùng chứa nước ngoài trời;
  6. Bảo vệ cá nhân khỏi muỗi đốt;
  7. Sử dụng các biện pháp bảo vệ hộ gia đình cá nhân, như: thuốc chống côn trùng, vật liệu được xử lý thuốc trừ sâu, cuộn dây và bình xịt;
  8. Mặc quần áo giảm thiểu tiếp xúc với da với muỗi;
  9. Kết nối cộng đồng;
  10. Giáo dục cộng đồng về những rủi ro của bệnh do muỗi truyền;
  11. Tham gia với cộng đồng để cải thiện sự tham gia và huy động để kiểm soát véc tơ bền vững;
Sot xuat huyet nguyen nhan chuan doan va dieu tri (2)
Các cách phòng chóng sốt xuất huyết hiệu quả

Những câu hỏi thường gặp về sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết không phát ban có sao không?

Dấu hiệu chủ yếu là nỗi mẫn ngứa và phát ban nếu bạn đang lên cơn sốt mà không có triệu chứng phát ban có thể là biểu hiện của bệnh sốt xuất huyết nội tang.

Sau 2 ngày, người bệnh sẽ đi ngoài ra máu, phân có màu đen hoặc đi ngoài ra máu tươi, trên da bắt đầu xuất hiện các chấm xuất huyết, người mệt mỏi, da xanh tái… Cân nhanh chống đến cơ sở y tế gần nhất để khám và chữa bệnh.

Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết có tên là gì?

Có rất nhiều loài muỗi khác nhau trên thế giới, nhưng chỉ có muỗi Aedes aegypti là loài muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết.

Sốt xuất huyết có nguy hiểm không

Sốt xuất huyết là căn bệnh nguy hiểm có nguy cơ dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, trong thời gian ủ bệnh <7 ngày người bệnh được phát hiện và điều trị sẽ nhanh chóng khỏi bệnh và có thể sinh hoạt bình thường.

Nên làm gì khi bị sốt xuất huyết

Đối với các thể bệnh nhẹ, có thể điều trị tại nhà được mà không cần nhập viện. Khi bị sốt xuất huyết trong 3 ngày đầu, người bệnh sẽ có phản ứng sốt cao như sốt virus thông thường khác và thường chưa có biến chứng nên có thể điều trị tại nhà bằng cách:

  1. Theo dõi nhiệt độ bằng cách cặp nhiệt độ ở nách hoặc hậu môn hay cặp bên khóe miệng cứ vài giờ một lần;
  2. Nghỉ ngơi tuyệt đối trong môi trường thoáng mát, có điều hòa nhiệt độ là lý tưởng;
  3. Uống nước có pha bột điện giải oresol theo chỉ dẫn (từ 2 lít/ngày), uống nước hoa quả, sinh tố, bổ sung vitamin C, B1;
  4. Ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu, giàu năng lượng, giàu protein như cháo thịt nạc, súp…;
  5. uống thuốc paracetamol hạ sốt kết hợp với chườm nước mát ở vị trí nách, bẹn và các nếp gấp, lau toàn bộ cơ thể bằng nước ấm để hạ nhiệt.
  6. Mặc quần áo thoáng bởi khi người bệnh sốt cao, cơ thể thường có cảm giác ớn lạnh, nhiều người không biết lại đắp chăn hoặc mặc nhiều quần áo cho người bệnh, việc làm này càng làm hạn chế việc tỏa nhiệt của cơ thể khiến bệnh sốt xuất huyết điều trị lâu hơn và dẫn đến biến chứng nặng;
  7. Đối với trẻ nhỏ, cần tiếp tục cho trẻ ăn các thức ăn thường ngày, dễ tiêu. Nếu trẻ ăn ít hoặc bị nôn thì cần cho ăn nhiều bữa để cung cấp đủ năng lượng cho trẻ.
  8. Tránh các loại thức ăn có nhiều mỡ. Trẻ đang bú mẹ thì nên cho trẻ bú thêm số lần và kéo dài thêm thời gian.

Cách nhận biết sốt xuất huyết

Cách nhận biết người mắc bệnh sốt xuất huyết bằng các dâu hiệu sau:

  1. Sốt cao trên 39 độ.
  2. Phát ban.
  3. Đau đầu.
  4. Đau mỏi người.
  5. Chảy máu cam.
  6. Chảy máu chân răng.
  7. Xuất huyết dưới da.
  8. Kinh nguyệt nhiều bất thường.
  9. nôn ra máu.

Nguồn uy tín: https://canets.com/


Nguồn tham khảo

    Nguồn tham khảo:

    Nguồn who.int  bài viết – Dengue and severe dengue: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue , cập nhật ngày 13/02/2017.

    Nguồn wikipedia.org  bài viết – Dengue fever – Wikipedia:

     https://en.wikipedia.org/wiki/Dengue_fever , cập nhật ngày 13/02/2017.

    Nguồn medlineplus.gov bài viết –  Dengue: MedlinePlus: https://medlineplus.gov/dengue.html , cập nhật ngày 13/02/2017.

    Nguồn uy tín Canets.com bài viết Sốt xuất huyết: nguyên nhân, chuẩn đoán và điều trị – CaNets: https://canets.com/sot-xuat-huyet/ , cập nhật ngày 13/02/2017.

      Cập nhật mới nhất ngày

      LEAVE A REPLY

      Please enter your comment!
      Please enter your name here